شوک زمستانی به بازارها
دنیای اقتصاد - پروانه کُبره : ورود بازارها به فصل زمستان با مجموعهای از رخدادهای غیرقابل پیشبینی همراه بود. تحولات دیماه، بازارهای مالی و دارایی را به کانون تنش مبدل کرد و سناریوهای مختلفی از فراز و فرود قیمتی را به تصویر کشید. پیشروی نــرخ دلار در کانال ۱۴۰ هــزار تومان، اعتراضات بازار تهــران از روز هفتم دی را رقم زد. شوک نرخ دلار در هشتم دیماه منجر به تغییر رئیس بانک مرکزی شد و به تجمعات اعتراضی بازاریان و مردم دامن زد. این تجمعها که محور اصلی آنها اعتراض به گرانی، نوسانات شدید ارز و بیثباتی بازار عنوان شــد، تغییراتی را در روند بازدهی بازارها ایجاد کرد. از پنجشنبه، ۱۸ دیماه همزمان با تشدید ناآرامیها و قطعی اینترنت، قیمت دلار و طلا از دسترس خارج شد؛ اما معاملات بورس تهران بدون وقفه انجام شد. به این ترتیب بورس با کسب بازدهی ۱۴.۸۸درصد، عنوان برنده بازارها در نخستین ماه زمستان را به خود اختصاص داد.
شوک زمستانی به بازارها
در افق زمانی ۱۰ماهه و سالانه، همچنان طلای ۱۸عیار پیشتاز بازارهاست. بررسیها نشان میدهد از ابتدای سال، تحولات سیاسی و اقتصادی باعث شده طلای ۱۸ عیار، با بازدهی قابل توجه ۸۷.۵درصدی در طول ۱۰ ماه گذشته، جایگاه برتر را در میان بازارهای مختلف به خود اختصاص دهد. این رشد قابل توجه نشاندهنده تاثیرپذیری بالای بازار طلا از شرایط اقتصادی و سیاسی کشور است. در این بازه زمانی، عوامل مختلفی نظیر نوسانات نرخ ارز، تورم و ریسکهای سیاسی، باعث افزایش تقاضا برای طلا و در نتیجه رشد قیمت آن شده است. از اینرو طلا به عنوان یک دارایی امن و محافظ در برابر تورم و نوسانات اقتصادی توانسته است سرمایهگذاران را به سمت خود جذب کند.
با توجه به شرایط مبهم اقتصادی و سیاسی و چشمانداز بهای طلای جهانی، کارشناسان پیشبینی میکنند، بازار طلا همچنان از پتانسیل رشد برخوردار باشد؛ هرچند سرمایهگذاران باید با احتیاط و با در نظر گرفتن تمامی عوامل موثر بر بازار، تصمیمگیری کنند. پس از آن بازارهای سهام و سکه امامی به ترتیب با رشد ۶۵.۲۷ و ۶۱.۸۵ درصد در رتبههای بعدی بازدهی از ابتدای سال قرار دارند.
طلای ۱۸عیار پیشتاز بازدهی ۱۲ ماهه
در بازه ۱۲ماهه نیز طلای ۱۸عیار با ثبت بازدهی ۱۹۰.۳۸درصدی، مجددا جایگاه نخست را به خود اختصاص داده است. بورس در این دوره زمانی، پس از انواع سکه و دلار، در رتبه ششم بازارهای پربازده یکسال اخیر قرار دارد. با توجه به عدم قطعیتهای سیاسی و اقتصادی به نظر میرسد سرمایهگذاران در ماههای پایانی سال برای ورود به بازار طلا یا بورس مردد باشند.
مسیر صعودی بورس
در ماه گذشته بازارهای دارایی ۳۰روز متلاطم را پشت سرگذاشتند. پس از عقبنشینی تابستانی بورس، بازار سهام با عبور از سقفهای تاریخی، توانست به روند صعودی خود ادامه دهد و مجددا توجه سرمایهگذاران را به خود جلب کند. شاخص کل با صعود ۱۴.۸۸ درصدی در دهمین ماه سال توانست در رتبه نخست جدول کسب بازدهی بازارهای دارایی قرار گیرد و برای نخستینبار در تاریخ وارد کانال ۴ میلیون واحد شود. بررسی دیگر نماگرهای بازار سهام نشانگر شکاف عمیق میان بازدهی ماهانه شاخص کل با دیگر نماگرهای سهامی است. در دهمین ماه سال، شاخص هموزن با رشد ۳.۴۹ درصدی همراه شد و شاخص کل فرابورس نیز ۵.۵ درصد بر ارتفاع خود افزود. این رشد اگرچه ادامه مسیر صعودی پاییز بود؛ اما در ادامه با آغاز درگیریها و نااطمینانیها تا حدود زیادی از سرعت رشد بورس کاسته شد. کارشناسان معتقدند اگر تحولات اخیر رخ نمیداد؛ بورس به راحتی تا ابرکانال ۵ میلیون واحد، افزایش ارتفاع را تجربه میکرد. عملکرد پاییزی بورس نیز قابل توجه است. بورس در فصل پاییز با ثبت بازدهی ۵۳ درصدی، گوی سبقت را از دیگر بازارها ربود. بررسی روند بازار سهام از هشتم شهریور حاکی از آن است که بازگشت سرمایهگذاران حقیقی، تشدید انتظارات تورمی و رشد قیمت دلار از مهمترین محرکهای بورس در این مسیر صعودی بودند.
معاملات آخرین روز دی ماه
بورس تهران دیروز با عقبنشینی شاخص کل و رشد شاخص هموزن همراه شد. شاخص کل در معاملات سهشنبه ۳۰ دی ماه، ۰.۳ درصد از ارتفاع خود را از دست داد و در سطح ۴ میلیون و ۴۷۸ هزار واحدی کار خود را به اتمام رساند. این در حالی است که شاخص هموزن برخلاف شاخص کل مسیر صعودی در پیش گرفت و با رشد ۰.۸۳ درصدی، خود را به سطح یک میلیون و ۱۱۸ هزار واحدی رساند. در فرابورس نیز شاخص کل این بازار با رشد ۰.۴۵ درصدی همراه شد. با وجود کاهش ارتفاع شاخص هموزن، در جریان معاملات دیروز ۹۷۱ میلیارد تومان پول حقیقی وارد بازار سهام شد و ارزش معاملات خرد بازار سهام نیز رقم ۲۶ هزار و ۱۶۵میلیارد تومان را ثبت کرد.
روایت یک فراز و فرود قیمتی
بورس تهران پس از جهش ۲۰ درصدی در ابتدای سال، بلافاصله وارد فاز اصلاح شد. بعد از جنگ ۱۲ روزه، شاخص کل همچنان به مسیر نزولی خود ادامه داد. بهطوریکه در اوایل شهریورماه به محدوده ۲میلیون و ۳۹۵ هزار واحد عقبنشینی کرد. این اصلاح در سایه افزایش تردیدها و بازگشت ریسکهای سیستماتیک رخ داد و موجب شد سرمایهگذاران با احتیاط بیشتری در این بازار عمل کنند. امری که به نوبه خود باعث شد، شاخص کل بیش از ۳ ماه در مسیر نزولی و نوسانی حرکت کند. با وجود این اصلاح، روند صعودی بازار سهام از هفته دوم شهریور آغاز شد و شرایط برای شکلگیری موج جدید رشد در بازار فراهم شد.
از اوایل شهریور ماه، بازار سهام به تدریج روند صعودی پایداری را در پیش گرفت و موفق به فتح قله تاریخی ۳میلیون و ۲۵۲ هزار واحدی شد که در اواخر اردیبهشت ماه ثبت شده بود. بورس روزهای خوبی را در پاییز پشت سرگذاشت. سازمان بورس در آخرین روزهای آذرماه از حذف حجم مبنای همه نمادهای پذیرفته شده در بورس و فرابورس خبر داد. از اینرو بورسبازان با ورود به دهمین ماه سال با شوکی مثبت روبهرو شدند. سازمان بورس به یک محدودیت جنجالی ۲۲ ساله در بازار سرمایه پایان داد و حجم مبنا را از معاملات حذف کرد. بسیاری از فعالان بازار نسبت به این اقدام واکنش مثبت نشان دادند.
آنها معتقدند این اقدام اگرچه تصمیمی دیرهنگام است، اما در عمل حذف دامنه نوسان، امکان مداخله دولت در معاملات بازار سرمایه را کاهش میدهد. این تصمیم از ابتدای دیماه ۱۴۰۴ اجرا شد و موجی از بازخوردهای مثبت را به دنبال داشت. اتفاقی که به سرعت منجر به رشد شاخص کل و ورود آن به ابرکانال ۴میلیون واحدی شد. عبور شاخص کل در تاریخ سوم دیماه از مرز ۴ میلیون واحد به عنوان یک مقاومت مهم تلقی میشد. این در حالی است که با تغییر فاز انتظارات فعالان بازار و اقبال سرمایهگذاران، این کانال به راحتی در دسترس بورسبازان قرار گرفت و موجی از انتظارات جدید را نسبت به تداوم صعود بورس به جریان انداخت.
گفتوگوی «دنیای اقتصاد» با کارشناسان بازارهای مالی نشان میدهد، مهمترین محرک رشد بازار سهام در ماههای اخیر افزایش قیمت دلار در بازار آزاد و تشدید انتظارات تورمی بوده است. عبور قیمت دلار از کانالهای مختلف قیمتی و هیجانات غالب بر بازار ارز، سبب شد بازارهای دیگر نیز با نوساناتی همراه شوند. بورس تهران به عنوان یکی از بازارهایی که همبستگی بالایی با نرخ ارز دارد، موفق شد از فضای تورمی به وجود آمده، به نفع خود بهرهبرداری کند. این موضوع سبب شد شاخص بورس از کف شهریورماه امسال با رشد ۸۸درصدی حتی از مرز ۴.۵میلیون واحد نیز عبور کند. جلوه دیگر رونق بورس در ارزش معاملات نیز نمایان شد. بهطوری که ارزش دادوستدهای بورس برای نخستینبار از مرز ۳۴همت در دی ماه گذشت.
انتظار میرود با تقویت نرخ تسعیر ارز در شرکتهای بورسی و اجرای سیاست تکنرخیشدن ارز، در ابتدا شاهد عملکرد و گزارشهای مطلوب از شرکتهای بزرگ و به خصوص شاخصسازها باشیم. پس از آن با تعیین تکلیفشدن افزایش بهای تمامشده در صنایع کوچکتر و افزایش احتمالی نرخ محصولات آنها در میانمدت همه صنایع بورسی از رویکرد صحیح دولت بهرهمند شوند. در کنار این موضوعات، باید یک عامل کلیدی را مدنظر قرار داد. بازار سهام در سالهای اخیر با چالشهایی مواجه بوده و نسبت به تورم عمومی، نرخ ارز و بازارهای موازی دیگر، جاماندگی قابل توجهی داشته است. این وضعیت، پتانسیل رشد مطلوب را برای بورس ایجاد کرده است؛ بهطوری که در مقایسه با بازارهای ارز، طلا و مسکن، بورس از بیشترین ظرفیت رشد برخوردار شده است.
از نیمسال دوم و با کمرنگ شدن ریسکهای سیستماتیک و تغییر فضای انتظارات، این پتانسیل نهفته به تدریج فعال شد. نتیجه وضعیت مذکور، بازگشت سرمایهگذاران حقیقی به بازار سهام بود. به این ترتیب شاخصهای سهامی توانستند قلههای قبلی خود را پس بگیرند و تصویری تازه از توان رشد بازار سرمایه ترسیم کنند. هرچند تداوم این مسیر همچنان به وضعیت متغیرهای کلان، بهویژه تحولات سیاستگذاری اقتصادی و مدیریت ریسکهای سیستماتیک وابسته است. تحلیلگران معتقدند با کاهش ریسکهای سیاسی و اقتصادی، بورس همچنان میتواند به عنوان یکی از مهمترین گزینههای سرمایهگذاری داخلی محسوب شود .
بازارها از لنز کارشناسی
بازارهای دارایی در دی ماه پرنوسان ظاهر شدند، اما بورس توانست با وجود حواشی پیش آمده در این ماه به روند صعودی و سقفشکنیهای خود ادامه دهد. اما چرا با وجود ریسکهای سیستماتیک، بازار سهام توانست در این مسیر حرکت کند؟ در همین رابطه حجت سرهنگی، تحلیلگر بازارهای مالی در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» ضمن اشاره به وضعیت سایر بازارها مهمترین متغیر اثرگذار بر روند مثبت بورس را اظهارات حمایتی سیاستگذاران از این بازار عنوان کرد. به گفته او جاماندگی بورس از سایر بازارهای موازی در سالهای اخیر، بازار سرمایه را به گزینهای قابل توجه در میان سرمایهگذاران مطرح کرد. علاوه بر آن تغییراتی که در برخی سیاستگذاریها از جمله حذف حجم مبنای همه نمادها و مباحث مرتبط با تکنرخی شدن نرخ ارز مطرح شد. شرایطی را فراهم آورد تا بورس به مسیر صعودی خود بدون اصلاح شدید ادامه دهد.
حجت سرهنگی افزود: بانک مرکزی با معرفی تالار دوم مرکز مبادله ارزی، سعی داشت تا نرخ دلار موثر بر شرکتها به بازار غیررسمی نزدیک شود. این تصمیم در نهایت به اجرای سیاست تکنرخی شدن ارز انجامید. واکنش نمادهای شاخصساز و افزایش ارتفاع نماگر اصلی در مقایسه با شاخص هموزن، نشان داد که تعدیل قیمت دلار، در نهایت به نفع صنایع بزرگ و صادراتمحور بازار سرمایه منجر شده است. با این حال، برخی از صنایع کوچک نیز با افزایش بهای تمام شده مواجه شدند که احتمالا با رشد نرخ محصولات آنها، میتوان شاهد بهبود وضعیت گروههای ریالی نیز بود.
این کارشناس در ادامه با اشاره به «ذائقه ریسکپذیری و ریسکگریزی» سرمایهگذاران اظهار کرد: طبیعتا در ادامه این مسیر شرکتهایی که گزارشهای مطلوبی برای ارائه داشته باشند، در صدر تقاضای سرمایهگذاران قرار خواهند گرفت. عملکرد ۹ ماهه شرکتها اثر بسزایی در ادامه این مسیر ایفا میکند. به خصوص اینکه نرخ دلار در هفته اخیر کاهشی گزارش شده و ممکن است عرضههای انجام شده در این بازار توسط سیاستگذار موجب کاهش بیشتر نرخ دلار هم شود.حجت سرهنگی با بیان اینکه اکنون بازار سرمایه تحلیلمحور شده است، گفت: در سالهای اخیر بورس تهران، مهمترین ویژگی خود یعنی تحلیلپذیر بودن را از دست داده بود. بیاعتمادی سرمایهگذاران بعد از ریزش شدید سال ۹۹ یکی از عواملی بود که موجب شد سرمایهگذاران تمایلی برای ورود به بازار سرمایه نشان ندهند.
برای ارائه نظر خود وارد حساب کاربری خود شوید
نظرات