اوراق اختیار فروش تبعی هم وطن یکی از ابزارهای مالی مشتقه در بازار سرمایه ایران است که در چارچوب مصوبات شورای عالی بورس و اوراق بهادار و هیأت امنای صندوق تثبیت بازار سرمایه منتشر میشود. هدف اصلی این ابزار، ایجاد سازوکار حمایتی برای کاهش ریسک نوسانات پرتفوی سرمایهگذاران حقیقی و فراهمسازی امکان جبران بخشی از کاهش بازدهی سبد سهام در صورت تحقق شرایط مشخصشده، است. در ادامه به بررسی اوراق اختیار فروش تبعی هموطن میپردازیم.
دسترسی سریعتر به مطالب
اوراق اختیار فروش تبعی هم وطن چیست؟
اوراق اختیار فروش تبعی «هم وطن» یکی از ابزارهای حمایتی در بازار سرمایه است که برای سرمایهگذاران واجد شرایط طراحی شده و در صورت رعایت شرایط تعیینشده، امکان جبران بخشی از افت بازدهی سبد سهام را فراهم میکند.
مبنای این ابزار، تعیین یک «سبد پایه» در تاریخ مشخص و الزام به نگهداری کامل آن تا زمان سررسید است. به این معنا که سرمایهگذار باید تعداد و ترکیب داراییهای سبد خود را بدون کاهش حفظ کند؛ در غیر این صورت، امکان بهرهمندی از مزایای این اوراق از بین میرود.
در پایان دوره، عملکرد واقعی سبد با سطح تعیینشده مقایسه میشود و در صورتی که بازده سبد کمتر از آن باشد، مابهالتفاوت بهصورت نقدی به سرمایهگذار پرداخت خواهد شد.
تسویه این اوراق پس از سررسید از طریق سامانه سجام و به حساب بانکی سرمایهگذاران انجام میشود. همچنین احراز شرایط مشمولیت و انجام محاسبات مربوطه بر عهده شرکت مدیریت فناوری بورس تهران بوده و پرداخت وجوه از طریق شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه انجام میشود.
بیشتر بخوانید: اوراق اختیار فروش تبعی چیست؟
شرط بهرهمندی و اعتبار اوراق هم وطن
مهمترین شرط استفاده از اوراق اختیار فروش تبعی هم وطن، حفظ سبد پایه تا زمان سررسید(۵ شهریور ۱۴۰۶) است. به این معنا که سرمایهگذار نباید تعداد سهام موجود در سبد پایه خود را نسبت به تاریخ مبنا (۶ اسفند ۱۴۰۴) کاهش دهد.
در پایان هر روز معاملاتی، تعداد هر نماد در پرتفوی سرمایهگذار باید حداقل برابر با تعداد همان سهم در تاریخ مبنا باشد. در غیر این صورت، اوراق اعتبار خود را از دست میدهد و سرمایهگذار مشمول تضمین بازده نخواهد شد.
البته خرید سهام بیشتر یا افزایش تعداد داراییها مانعی ندارد و فقط کاهش تعداد سهام سبد پایه باعث از بین رفتن اعتبار اوراق میشود.
در این میان، صرفاً سهام قابل معامله در محاسبات لحاظ میشود و حقتقدم سهام و سهام جایزه ثبتنشده از شمول ارزیابی خارج هستند.
نکته: مشمولان این طرح شامل تمامی اشخاص حقیقی (با لحاظ کدهای سبدگردانی PRX) هستند که ارزش سبد پایه آنها در تاریخ ۶ اسفند ۱۴۰۴ حداکثر معادل ۱۰ میلیارد ریال (یک میلیارد تومان) باشد. ارزشگذاری سبد بر اساس قیمت پایانی داراییها در همان تاریخ انجام میشود.
سبد پایه در طرح هم وطن چیست؟
سبد پایه به مجموعه سهام قابل معامله در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران گفته میشود که در پایان روز ۶ اسفند ۱۴۰۴ در پرتفوی سرمایهگذار قرار داشته است و مبنای محاسبات طرح محسوب میشود. برخی داراییها در محاسبه سبد پایه لحاظ نمیشوند، از جمله:
- سهام بازار پایه و بازار توافقی فرابورس
- صندوقهای سهامی
- حقتقدم سهام
- سهام جایزه ثبتنشده
- سهام توقیف یا توثیقشده
- سهام متوقف در کل دوره ۱۸ ماهه طرح
- سهام شرکتهای سرمایهگذاری استانی سهام عدالت
ارزش سبد پایه برای هر سرمایهگذار بر اساس قیمت پایانی همان روز (۶ اسفند ۱۴۰۴ ) محاسبه شده و بنابراین ممکن است برای هر شخص حقیقی متفاوت باشد.
نحوه محاسبه بازده و سازوکار تضمین بازدهی
در اوراق اختیار فروش تبعی هم وطن، صندوق تثبیت بازار سرمایه متعهد است در صورت رعایت شرایط تعیینشده، بازده سبد پایه سرمایهگذاران را تا سطح ۳۰ درصد تضمین کند. بر این اساس، در زمان سررسید، عملکرد سبد سهام هر سرمایهگذار با سطح بازده تضمینشدهای معادل ۱.۳ برابر ارزش اولیه سبد پایه مقایسه میشود.
برای محاسبه بازده واقعی سبد، ابتدا بازده هر سهم بهصورت جداگانه محاسبه میشود؛ به این معنا که تغییرات قیمت هر سهم از تاریخ ۶ اسفند ۱۴۰۴ تا زمان سررسید مورد بررسی قرار میگیرد. برای مثال، اگر قیمت سهمی از ۱۰۰۰ تومان به ۱۳۰۰ تومان برسد، بازده آن معادل ۳۰ درصد خواهد بود.
سپس بازده کل سبد بهصورت میانگین وزنی بازده سهام موجود در سبد محاسبه میشود؛ بهطوریکه هر سهم متناسب با وزن خود در ارزش کل سبد، بر نتیجه نهایی اثر میگذارد. بنابراین، سهامی که سهم بیشتری از ارزش سبد را تشکیل میدهند، تأثیر بیشتری بر بازده نهایی خواهند داشت.
در ادامه، بازده واقعی سبد با نرخ تضمین ۳۰ درصد مقایسه میشود. چنانچه بازده سبد کمتر از این سطح باشد، مابهالتفاوت آن تا نرخ تضمین بهعنوان مبلغ قابل پرداخت محاسبه خواهد شد. اما اگر بازده سبد برابر یا بیشتر از ۳۰ درصد باشد، مبلغ تسویه نقدی صفر خواهد بود و پرداختی انجام نمیشود.
در نهایت، در صورت مشمول بودن، مبلغ تسویه نقدی بر اساس اختلاف میان بازده واقعی و نرخ تضمین، ضربدر ارزش سبد پایه محاسبه و به سرمایهگذار پرداخت میشود.
نحوه خرید اوراق اختیار فروش تبعی هم وطن
سرمایهگذاران واجد شرایط میتوانند در زمان عرضه، تنها یک ورقه از اوراق اختیار فروش تبعی هم وطن را خریداری کنند. عرضه این اوراق از دوشنبه ۲۸ اردیبهشت تا سهشنبه ۵ خرداد ۱۴۰۵ در بورس تهران انجام میشود.
نکته: خرید بیش از یک ورقه برای هر کد معاملاتی ممنوع است و کارگزاریها موظف هستند این محدودیت را بهصورت سیستمی در سامانههای معاملاتی خود اعمال کنند.
همچنین کارگزاریها پیش از انجام معامله، موظف به دریافت تایید و موافقت مشتریان نسبت به مفاد و شرایط اوراق اختیار فروش تبعی «هم وطن» از طریق توافقنامه کتبی یا الکترونیکی هستند و باید سوابق مربوطه را نگهداری کنند.
بهطور کلی اوراق اختیار فروش تبعی هم وطن ابزاری حمایتی در بازار سرمایه است که با شرط حفظ سبد پایه، بازدهی حداقل ۳۰ درصدی را برای سرمایهگذاران واجد شرایط تضمین میکند. این اوراق بر مبنای مقایسه بازده واقعی سبد با نرخ تضمینشده عمل کرده و در صورت عملکرد ضعیفتر بازار، مابهالتفاوت بهصورت نقدی تسویه میشود. هدف اصلی آن کاهش ریسک نوسانات برای سرمایهگذاران خرد است.
سوالات متداول
۱. اوراق اختیار فروش تبعی هم وطن چیست؟
اوراق اختیار فروش تبعی هموطن ابزاری در بازار سرمایه است که با هدف حمایت از سرمایهگذاران حقیقی طراحی شده و در صورت رعایت شرایط تعیینشده، بازدهی حداقلی تا سقف ۳۰ درصد را برای سبد سهام تضمین میکند.
۲. سبد پایه در اوراق اختیار فروش تبعی هم وطن به چه معناست؟
سبد پایه در اوراق اختیار فروش تبعی هموطن شامل مجموعه سهام قابل معاملهای است که در تاریخ ۶ اسفند ۱۴۰۴ در پرتفوی سرمایهگذار وجود دارد و مبنای محاسبه بازده و تعهدات طرح قرار میگیرد.
۳.نحوه خرید اوراق اختیار فروش تبعی هم وطن چگونه است؟
سرمایهگذاران واجد شرایط میتوانند در بازه عرضه تعیینشده تنها یک ورق از اوراق اختیار فروش تبعی هموطن را از طریق کارگزاریهای بورس خریداری کنند.
پنجشنبه 26 مهر ساعت 18:30 : گزارش هفتگی ذخایر نفت خام آمریکا 
توقف نماد معاملاتی(حفارس) 
